จำไม่ได้ = อัลไซเมอร์ จริงหรือ..?
หลายคนพอเริ่มลืมชื่อคน วางของผิดที่ หรือเล่าเรื่องเดิมซ้ำๆ ก็เริ่มกังวลว่าอัลไซเมอร์กำลังมาเยือน
แต่รู้ไหมว่า สมองเสื่อม กับ อัลไซเมอร์ ไม่ได้หมายถึงสิ่งเดียวกัน และอาการหลงลืมก็ไม่ได้แปลว่าเป็นอัลไซเมอร์เสมอไป
ยิ่งเข้าใจความแตกต่างเร็ว
ก็ยิ่งสังเกตความผิดปกติของตัวเองและคนในครอบครัวได้เร็วขึ้น
สมองเสื่อม คืออะไร..?
ภาวะสมองเสื่อม หรือ Dementia ไม่ใช่ชื่อของโรคเพียงโรคเดียว
แต่เป็นคำที่ใช้เรียกกลุ่มอาการที่ความสามารถในการทำงานของสมองลดลงจนเริ่มกระทบต่อชีวิตประจำวัน
ไม่ได้มีแค่เรื่องความจำ แต่อาจรวมถึงการคิด การวางแผน
การตัดสินใจ การใช้ภาษา การรับรู้ทิศทาง รวมถึงพฤติกรรมและอารมณ์ เช่น
เคยจัดการเรื่องเงินได้ กลับเริ่มคำนวณหรือจ่ายบิลผิดบ่อยๆ
เคยเดินทางไปสถานที่คุ้นเคยได้ กลับเริ่มหลงทาง
เคยทำอาหารเมนูเดิมเป็นประจำ แต่วันหนึ่งกลับสับสนกับขั้นตอนง่ายๆ
แล้วอัลไซเมอร์คืออะไร
โรคอัลไซเมอร์ หรือ Alzheimer’s disease เป็นโรคทางสมองชนิดหนึ่ง
และเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของภาวะสมองเสื่อม พูดง่ายๆ คือ
- สมองเสื่อม = กลุ่มอาการ
- อัลไซเมอร์ = หนึ่งในโรคที่ทำให้เกิดกลุ่มอาการสมองเสื่อม
ดังนั้น
ผู้ป่วยอัลไซเมอร์มักมีภาวะสมองเสื่อมเมื่อโรคดำเนินไป
แต่คนที่มีภาวะสมองเสื่อมไม่ได้เป็นอัลไซเมอร์ทุกคน
เพราะสมองเสื่อมยังเกิดจากสาเหตุอื่นได้
นอกจากอัลไซเมอร์แล้ว ยังมีภาวะสมองเสื่อมจากโรคหลอดเลือดสมอง
สมองเสื่อมชนิด Lewy body และสมองเสื่อมกลุ่ม Frontotemporal
dementia รวมถึงภาวะทางสุขภาพบางอย่างที่อาจทำให้เกิดอาการคล้ายสมองเสื่อมได้
จึงไม่ควรสรุปจากอาการหลงลืมเพียงอย่างเดียวว่าเป็นโรคอะไร
แล้วการหลงลืมตามวัยต่างจากสมองเสื่อมอย่างไร
เมื่ออายุมากขึ้น เราอาจนึกชื่อใครบางคนไม่ออกชั่วคราว
ลืมว่าวางกุญแจไว้ตรงไหน หรือเดินเข้าห้องแล้วลืมว่าจะมาหยิบอะไร
แต่โดยทั่วไป เมื่อนึกได้ภายหลังหรือมีคนช่วยเตือน
ก็ยังสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ สิ่งที่ควรให้ความสำคัญมากขึ้น
คือความผิดปกติที่เกิดซ้ำและเริ่มรบกวนการใช้ชีวิต เช่น
- ถามเรื่องเดิมซ้ำๆ ทั้งที่เพิ่งได้รับคำตอบ
- ลืมเหตุการณ์สำคัญที่เพิ่งเกิดขึ้น
- หลงทางในสถานที่ที่คุ้นเคย
- จัดการเงินหรือกิจวัตรเดิมๆ ได้ยากขึ้น
- ใช้คำผิด หาคำไม่เจอบ่อยขึ้น หรือสื่อสารลำบากขึ้น
- สับสนเรื่องวัน เวลา หรือสถานที่
- การตัดสินใจเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด
- บุคลิก อารมณ์ หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไปจากเดิม
สงสัยว่าเป็นสมองเสื่อม อย่าเพิ่งวินิจฉัยกันเอง
เพราะอาการความจำและความคิดผิดปกติบางอย่างอาจสัมพันธ์กับสาเหตุอื่น
เช่น ยาบางชนิด ภาวะซึมเศร้า ปัญหาการนอน ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์
หรือการขาดวิตามินบางชนิด ซึ่งบางสาเหตุสามารถรักษาหรือแก้ไขได้
แพทย์จึงอาจต้องประเมินทั้งประวัติ อาการ การทำงานในชีวิตประจำวัน ตรวจร่างกาย
ตรวจระบบประสาท ทดสอบความจำและความคิด รวมถึงตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
ดูแลสมอง ไม่จำเป็นต้องรอให้เริ่มลืม
สุขภาพสมองสัมพันธ์กับสุขภาพโดยรวม
โดยเฉพาะสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด
- การควบคุมความดันโลหิต น้ำตาล และไขมันในเลือดให้อยู่ในระดับเหมาะสม
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- รับประทานอาหารหลากหลาย เน้นผัก ผลไม้ ธัญพืช และอาหารที่มีไขมันดี
- นอนหลับให้เพียงพอ
- ไม่สูบบุหรี่
- จำกัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
- มีกิจกรรมที่กระตุ้นสมองและการเข้าสังคม
- เป็นพื้นฐานสำคัญของการดูแลสุขภาพสมองในระยะยาว
สำหรับคนที่สนใจดูแลสุขภาพด้วยอาหาร การเลือกรับประทานอาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระและไขมันไม่อิ่มตัวก็เป็นอีกส่วนหนึ่งของอาหารที่สมดุล งาดำเป็นหนึ่งในอาหารที่มีสารธรรมชาติหลายชนิด เช่น เซซามินและเซซาโมลิน รวมถึงไขมันไม่อิ่มตัว
👉 ติดตามเราได้ในหลากหลายช่องทาง ดังนี้ :-
