กรดไหลย้อน เสี่ยงมะเร็งหลอดอาหาร

byศูนย์งาดำ : มาทีน่า แบล็คเซซามิน -ตุลาคม 01, 2569

0

กรดไหลย้อน (GERD: Gastroesophageal Reflux Disease) คือภาวะที่กรดหรือน้ำย่อยในกระเพาะอาหารไหลย้อนกลับขึ้นมายัง “หลอดอาหาร” ซึ่งเป็นท่อส่งอาหารจากปากลงสู่กระเพาะ

โดยปกติแล้ว บริเวณรอยต่อระหว่างหลอดอาหารกับกระเพาะ จะมีกล้ามเนื้อหูรูดทำหน้าที่เปิด-ปิดเหมือนวาล์ว เวลาที่เรากลืนอาหารลงไป หูรูดนี้จะเปิดให้อาหารผ่านเข้าสู่กระเพาะ แล้วจะปิดทันทีเพื่อไม่ให้กรดจากกระเพาะไหลย้อนกลับขึ้นมา

แต่หากกล้ามเนื้อหูรูดนี้ อ่อนแรง หรือปิดไม่สนิท กรดในกระเพาะที่มีฤทธิ์เป็นกรดแรง (คล้ายกรดเกลือ) ก็สามารถไหลย้อนขึ้นมายังหลอดอาหารได้ ซึ่งหลอดอาหารไม่มีผิวเคลือบป้องกันกรดแบบกระเพาะ จึงทำให้เกิดอาการแสบ เจ็บ จุก หรือระคายคอ

อาการของกรดไหลย้อนที่พบบ่อย

แสบร้อนกลางอก (Heartburn)
เป็นอาการคลาสสิกที่สุดของกรดไหลย้อน เกิดจากกรดสัมผัสกับผนังหลอดอาหารที่ไม่มีเกราะป้องกันกรด → ทำให้เกิดอาการแสบร้อนกลางอก บริเวณลิ้นปี่ หรืออกด้านหลัง

รู้สึกเหมือนมีไฟไหม้อยู่ในกลางอกหรือบริเวณลิ้นปี่
เกิดหลังมื้ออาหาร หรือเวลานอนราบ
เพราะกรดไหลย้อนสัมผัสหลอดอาหาร ทำให้เยื่อบุเกิดการระคายเคือง

เรอเปรี้ยว หรือมีรสเปรี้ยวขึ้นคอ
เกิดจากกรดไหลย้อนขึ้นถึงบริเวณลำคอหรือโคนลิ้น ทำให้มีรสเปรี้ยว หรือขม บางคนรู้สึกเหมือนมีของเหลวเปรี้ยวไหลย้อนออกมาทางปากโดยเฉพาะหลังอาหารหรือก่อนนอน อาจมีเสมหะร่วมด้วย โดยเฉพาะตอนเช้า
จุกแน่น ท้องอืด ลมในกระเพาะเยอะ
เมื่อการย่อยอาหารช้าลง หรือกรดระคายกระเพาะ จะทำให้เกิดแก๊สสะสมมากขึ้น บางคนรู้สึกแน่นถึงคอหอย หรือเหมือนมีอะไรติดคอ

เกิดจากอาหารตกค้างในกระเพาะนานกว่าปกติ ทำให้ย่อยช้า
มีลมมากในท้อง รู้สึกแน่น ไม่สบายท้อง หรือคลื่นไส้

เสียงแหบ เจ็บคอ ไอเรื้อรัง
กรดที่ย้อนขึ้นมาสัมผัสกับกล่องเสียง ทำให้กล่องเสียงอักเสบหรือระคายเคือง ทำให้เสียงแหบตอนเช้า เจ็บคอโดยไม่มีสาเหตุ หรือมีไอแห้งๆตลอดเวลา

เมื่อกรดย้อนขึ้นมาถึงคอหรือลำคอ อาจระคายเยื่อบุ ทำให้เกิดอาการไอเรื้อรังโดยไม่มีเสมหะ
หรือเสียงแหบเพราะสายเสียงอักเสบจากกรด

นอนไม่หลับ / อาการกำเริบตอนกลางคืน
ตอนนอน กล้ามเนื้อหูรูดทำงานน้อยลง และร่างกายอยู่ในท่าราบ ทำให้กรดไหลย้อนง่าย ทำให้แสบคอ แน่นหน้าอก และตื่นบ่อยกลางดึก จนนอนหลับไม่สนิท มักจะมีอาการตอนกลางคืนมากกว่ากลางวัน

สาเหตุหลักที่ทำให้กรดไหลย้อนกำเริบ

กินอาหารมื้อใหญ่ หรือไขมันสูง

อาหารมื้อใหญ่มากๆ จะทำให้กระเพาะยืดขยาย เพิ่มแรงดันในกระเพาะอาหาร ทำให้ให้กรดไหลย้อนขึ้นง่ายขึ้น
ไขมันสูงทำให้กระเพาะย่อยอาหารช้าลง กรดค้างอยู่นาน และยังทำให้หูรูดคลายตัวชั่วคราว

นอนทันทีหลังอาหาร

เมื่อเราเอนตัวหรือนอน ร่างกายไม่มีแรงโน้มถ่วงช่วยให้อาหารไหลลง กรดมีโอกาสย้อนขึ้นมาสู่หลอดอาหาร เป็นเหตุผลว่าทำไมคนจำนวนมากมีอาการกรดไหลย้อนตอนกลางคืน
เวลาที่เรานอนราบ แรงโน้มถ่วงจะไม่ช่วยให้อาหารไหลลง ทำให้กรดในกระเพาะมีโอกาสไหลกลับขึ้นมาหลอดอาหาร ผู้ป่วยกรดไหลย้อนจึงควรรออย่างน้อย 2-3 ชั่วโมงก่อนนอน

ดื่มกาแฟ แอลกอฮอล์ หรือสูบบุหรี่
พฤติกรรมเหล่านี้ล้วนไป “กดการทำงานของกล้ามเนื้อหูรูด” ทำให้ประสิทธิภาพในการป้องกันกรดไหลย้อนแย่ลง โดยเฉพาะกาแฟกับแอลกอฮอล์ ยังเพิ่มกรดในกระเพาะอีกด้วย

สารคาเฟอีนและแอลกอฮอล์มีฤทธิ์ "คลายกล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหาร"
บุหรี่กระตุ้นกรดในกระเพาะ และทำให้ความสามารถในการซ่อมแซมเยื่อบุลดลง

ความเครียดสะสม
ความเครียดทำให้ระบบย่อยอาหารเสียสมดุล เพิ่มการหลั่งกรดในกระเพาะ และทำให้หูรูดหลอดอาหารตึงตัวไม่ดี บางคนที่เครียดจะมีอาการเรอบ่อยหรือแน่นท้องแม้ไม่ได้ทานเยอะ